Prawo pracy

Urlopy i dni wolne przysługujące pracownikom

Urlop wypoczynkowy to tylko jedno z wielu uprawnień przysługujących pracownikom etatowym w Polsce. Co jeszcze im się należy? Między innymi urlop na żądanie, szkoleniowy i okolicznościowy oraz dni wolne na poszukiwanie pracy i zwolnienie z powodu siły wyższej. Wyjaśniamy, jakie urlopy i dni wolne przysługują pracownikom oraz kto może z nich skorzystać.

Urlopy i dni wolne przysługujące pracownikom — kalendarz i wnioski urlopowe

Urlopy i dni wolne dla pracowników. Nie tylko urlop wypoczynkowy przysługuje na etacie

Pracownik zatrudniony w Polsce na podstawie umowy o pracę ma prawo nie tylko do urlopu wypoczynkowego, ale również do szeregu innych urlopów i dni wolnych, które mają umożliwić pogodzenie życia zawodowego z prywatnym, opiekę nad bliskimi, podnoszenie kwalifikacji czy załatwienie ważnych spraw osobistych. Część z tych uprawnień jest w pełni płatna, część wiąże się z obniżonym wynagrodzeniem lub ma charakter bezpłatny.

Wymiar urlopu wypoczynkowego: 20 czy 26 dni? Od czego zależy?

Każdemu pracownikowi w Polsce przysługuje urlop wypoczynkowy. Jego wymiar zależy od stażu pracy, na który składają się zarówno okresy zatrudnienia, jak i ukończona edukacja. Ile dni wolnych przysługuje podwładnym na wypoczynek? Podstawowy wymiar urlopu wynosi:

20 dni

przy łącznym stażu pracy krótszym niż 10 lat

26 dni

przy łącznym stażu pracy wynoszącym co najmniej 10 lat

Jak edukacja wpływa na wymiar urlopu wypoczynkowego?

Lata nauki wliczają się do stażu pracowniczego, ale poszczególne etapy edukacji nie sumują się. W praktyce oznacza to, że pod uwagę bierze się wyłącznie najkorzystniejszy dla pracownika wariant:

Okresy nauki wliczane do stażu urlopowego
Etap edukacjiWliczany okres
Zasadnicza szkoła zawodowado 3 lat
Średnia szkoła zawodowado 5 lat (lub 5 lat po ukończeniu szkoły zasadniczej)
Liceum ogólnokształcące4 lata
Szkoła policealna6 lat
Studia wyższe (licencjackie, inżynierskie, magisterskie)8 lat

Płatne dni wolne na poszukiwanie pracy (art. 37 Kodeksu pracy)

Gdy pracodawca wypowiada umowę o pracę z zachowaniem co najmniej 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia, pracownikowi przysługuje płatny czas na poszukiwanie pracy. Ich liczba zależy od długości okresu wypowiedzenia i wynosi:

  • 2 dni robocze – przy 2-tygodniowym lub 1-miesięcznym okresie wypowiedzenia,
  • 3 dni robocze – przy 3-miesięcznym okresie wypowiedzenia.

Warto pamiętać, że za ten czas pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia.

Urlop szkoleniowy

Jakie jeszcze urlopy przysługują pracownikom? Zatrudnieni podnoszący kwalifikacje z inicjatywy pracodawcy lub za jego zgodą mają prawo do dodatkowego, w pełni płatnego wolnego. Co ważne, dni na podniesienie kompetencji nie pomniejszają puli urlopu wypoczynkowego. Ile wolnego mogą dostać pracownicy?

6 dni

na przygotowanie się do egzaminów zawodowych lub maturalnych

21 dni

na napisanie pracy dyplomowej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego

Pozostałe formy płatnych i bezpłatnych urlopów i zwolnień od pracy

Kodeks pracy oraz przepisy szczególne przewidują także na legalną nieobecność w firmie również w innych okolicznościach. Jakich?

Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej
2 dni lub 16 godzin w roku w przypadku pilnych spraw rodzinnych (np. wypadek, nagła choroba bliskiego). W tym czasie pracownikowi przysługuje 50% wynagrodzenia.
Urlop opiekuńczy
5 dni w roku na osobistą opiekę nad krewnym (syn, córka, matka, ojciec, małżonek) lub osobą zamieszkującą w tym samym gospodarstwie z poważnych względów medycznych (urlop bezpłatny).
Dni dla krwiodawców
2 dni wolne za każdą donację krwi.
Urlop bezpłatny
Udzielany na pisemny wniosek pracownika, bez określonych ram czasowych (za zgodą pracodawcy).

Urlop okolicznościowy

Pracownikom przysługują również dni wolne z uwagi na wystąpienie pewnych okoliczności. W wymiarze:

  • 1 dzień: ślub dziecka, śmierć rodzeństwa, teściów, dziadków lub osoby będącej na utrzymaniu.
  • 2 dni: własny ślub, narodziny dziecka, śmierć małżonka, dziecka, rodziców, ojczyma lub macochy.

Inne urlopy i dni wolne w Kodeksie pracy – podsumowanie

Oprócz urlopu wypoczynkowego Kodeks pracy gwarantuje pracownikom szeroki wachlarz świadczeń, takich jak płatny urlop szkoleniowy, okolicznościowy czy zwolnienie z powodu siły wyższej. Dodatkowe dni wolne przysługują także w przypadku opieki nad bliskimi, oddawania krwi lub w okresie wypowiedzenia na poszukiwanie nowego zatrudnienia. Znajomość urlopów i dni wolnych pozwala optymalnie łączyć obowiązki zawodowe z życiem prywatnym.

FAQ – urlopy i dni wolne przysługujące pracownikom

Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi?

Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy i wynosi 20 dni przy łącznym stażu krótszym niż 10 lat oraz 26 dni przy stażu wynoszącym co najmniej 10 lat. Do stażu wliczają się zarówno okresy zatrudnienia, jak i ukończona edukacja.

Czy lata nauki wliczają się do stażu urlopowego?

Tak, ale poszczególne etapy edukacji nie sumują się — pod uwagę bierze się wyłącznie najkorzystniejszy dla pracownika wariant. Zasadnicza szkoła zawodowa to do 3 lat, średnia szkoła zawodowa do 5 lat, liceum ogólnokształcące 4 lata, szkoła policealna 6 lat, a studia wyższe 8 lat.

Ile dni wolnych na poszukiwanie pracy przysługuje w okresie wypowiedzenia?

Gdy to pracodawca wypowiada umowę z zachowaniem co najmniej 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia, pracownikowi przysługują 2 dni robocze przy wypowiedzeniu 2-tygodniowym lub 1-miesięcznym oraz 3 dni robocze przy wypowiedzeniu 3-miesięcznym. Za ten czas zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia (art. 37 Kodeksu pracy).

Czy urlop szkoleniowy pomniejsza pulę urlopu wypoczynkowego?

Nie. Urlop szkoleniowy jest dodatkowym, w pełni płatnym wolnym i nie pomniejsza puli urlopu wypoczynkowego. Przysługuje 6 dni na przygotowanie się do egzaminów zawodowych lub maturalnych oraz 21 dni na napisanie pracy dyplomowej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego.

Ile dni urlopu okolicznościowego przysługuje pracownikowi?

2 dni przysługują na własny ślub, narodziny dziecka oraz śmierć małżonka, dziecka, rodziców, ojczyma lub macochy. 1 dzień przysługuje na ślub dziecka oraz śmierć rodzeństwa, teściów, dziadków lub osoby będącej na utrzymaniu pracownika.

Czy zwolnienie z powodu siły wyższej jest płatne?

Tak, ale w obniżonej wysokości. Pracownikowi przysługuje 2 dni lub 16 godzin w roku w pilnych sprawach rodzinnych, na przykład przy wypadku lub nagłej chorobie bliskiego, a za ten czas otrzymuje 50% wynagrodzenia.

Autor: Zespół Planopia